De 6 April Grap

We mogen stemmen. Over het Associatieverdrag met de Oekraïne. Voor- en tegenstanders hebben de trom geroerd. Maar op voorhand staat al vast dat onze regering de uitslag eigenlijk naast zich neer wil gaan leggen. Ze werden echter gedwongen een referendum uit te schrijven. Een raadplegend referendum. Oftewel: de bevolking wordt gevraagd haar mening te geven over een (aanstaande) beslissing die de regering voornemens is te gaan doen of uitvoeren.

Stemmen, referendum en 2e kamer verkiezingenOnze overheid heeft niet zoveel met referenda. Dat was namelijk de vorige keer een beetje mis gegaan, in 2005. Toen stemde het Nederlandse volk de Europese grondwet weg. En dat was nogal pijnlijk. De Nederlandse politici voelden zich in hun hemd gezet. Later werd alsnog, zonder referendum, een verkapte Europese Grondwet aangenomen.

Als het dan toch moet zo’n referendum dan is het gedrag van onze overheid te vergelijken met een vergadering bij het gemiddelde bedrijf. Waar de directie besluit een onderwerp “dat er toe doet” op de agenda te zetten zodat “men het idee heeft mee te mogen praten over het beleid” en vervolgens toch doet wat van te voren al besloten was. Het bekende “voor spek en bonen”-verhaal.

Toch is het belangrijk dat we ons als bevolking uitspreken over dit onderwerp omdat het een signaal is richting de politiek. Linksom of rechtsom moet men hier iets mee doen. Immers: de Nederlandse burger heeft zich uitgesproken?

Handelsverdrag of niet toch?

Het gaat om een “handelsverdrag” dat op 1 januari al in werking is getreden. Zo wil men ons doen geloven. Gewoon, geld verdienen met elkaar. Geen import-beperkingen meer. En daarnaast zegt men dat het ook goed is voor de mensenrechten zoals vrouwen- en homo-emancipatie.

Als het alleen een handelsverdrag zou zijn, dan hebben we het nergens over. Het heet echter associatieverdrag. Dat blijkt ook uit de inhoud (hier ondere andere samengevat).

Het verdrag bevat veel bepalingen over hoe in de Oekraïne wetgeving zou moeten worden aangepast om in lijn te zijn met Europa. Waarom? Vragen we dat ook aan onze Chinese of Zuid-Amerikaanse dictatoriale handelspartners?

De eerste 17 pagina’s van het verdrag bevatten ook politieke doelstellingen. De EU wil namelijk niet alleen handel drijven met Oekraïne, maar ook een ‘politieke associatie’ aangaan met het land. [..] Zo erkent de EU in de eerste 17 pagina’s „de Europese ambities van Oekraïne en de keuze voor Europa … ook inzake de verbintenis om een duurzame democratie en een markteconomie uit te bouwen”. De EU stelt in dit deel te streven naar vorderingen in het „toenaderingsproces” van Oekraïne om zo te komen tot de „geleidelijke economische integratie en de verdieping van de politieke associatie”. [..] In dit eerste deel, maar ook in het latere handelsdeel, wordt Oekraïne opgeroepen zijn „wetgeving geleidelijk af te stemmen op de EU-wetgeving” – NRC Handelsblad

Een Associatieverdrag is dan ook heel iets anders dan wat de politiek ons wil laten geloven.

Associatie-overeenkomsten (ook wel ‘associatieverdragen’ of ‘associatie-akkoorden’ genoemd) zijn bindende afspraken die de Europese Unie met derde landen sluit. Het is een specifiek soort internationale overeenkomst, gericht op verregaande samenwerking tussen de EU en het betreffende land. De overeenkomsten zijn met name gericht op economische samenwerking en handel, maar raken vaak aan veel andere onderwerpen, zoals versterking van de rechtsstaat en bescherming van de mensenrechten.

Om het maar eens plat te zeggen: “je praat poep” als je dit wilt laten doorgaan voor een handelsverdrag en zo de burgers voor de gek wilt houden. We gaan niet stemmen over een handelsverdrag maar een associatieverdrag.

Opkomst

De opkomst bij een dergelijk referendum toont als eerste de betrokkenheid bij het onderwerp. Een opkomst zoals bij deze verkiezing is dan ook een signaal aan de politiek vanuit de Nederlandse Burgers over het tot nu gevoerde beleid en (ook) Europa. Want een ‘ja’ of ‘nee’ stem is niet alleen een stem over een handelsverdrag. Integendeel. Europa is wat hier speelt, ten diepste. En machtspolitiek. Even aan Rusland laten zien hoeveel spierballen Europa wel niet heeft, … koude oorlog voeren over de rug van de bevolking van de Oekraïne.

Uitslag

In de peilingen (december, januari en eind maart) was het ‘nee-kamp’ steeds veruit het grootste. Respectievelijk 62, 55 en 54% van de mensen die hadden aangegeven te gaan stemmen wilde een “Nee” laten horen. Ook gaven in de loop van de tijd steeds meer mensen aan dat ze wilden gaan stemmen.

Het referendum is ‘geldig’ bij een opkomstpercentage van meer dan 30% van de kiesgerechtigden. De keueze, en de uitslag, is simpel, maar het onderliggende verhaal niet bepaald. Laat staan dat ook maar iemand écht de consequenties van de keuze kan door- of overzien.

– “Ja”
– “Nee”

De overheid, onze regering, heeft géén mandaat van de kiezer om het verdrag te ondertekenen als de meerderheid ‘Nee’ zegt. Zoals het er nu naar uitziet wordt het een ‘Nee’. En terecht. Want de onderliggende toon van dit verdrag is dat op termijn de EU de Oekraïne wil toevoegen aan de superstaat Europa. En daar is uiteindelijk niemand bij gebaat.

Als de overheid de uitslag gaat negeren bij een ‘Nee’ dan is er een probleem. Een groot probleem. Dat zal ze bij de komende verkiezingen ongetwijfeld duur komen te staan. De “Nee”-stemmers zullen de huidige regeringscoalitie verantwoordelijk houden er voor. En er waarschijnlijk op ”afrekenen”. Dat is voor de huidige coalitie zeer ongewenst want de enige uitgesproken tegenstanders in het Nederlandse én Europese parlement zijn… de Socialistische Partij (SP) en de Partij voor de Vrijheid (PVV).