Kosten van het Koningshuis Nederland

Koningshuis: Afschaffen of behouden?

Wat kost dat, een koningshuis? In Nederland wordt het Koningshuis financieel flink in de watten gelegd. Naast persoonlijke toelages voor het koningspaar die er niet om liegen, wordt er ook flink betaald voor personeel en woonlasten. Door de burger. En de burger vindt het zo langzamerhand te veel geld worden.

In 2014 was dit het financiële plaatje dat de meeste mensen ongeveer bekend is:

De Koning 817.000 4.469.000 5.286.000
Koningin Maxima 324.000 582.000 906.000
Prinses Beatrix 462.000 960.000 1.422.00
Totaal 1.603.000 6.011.000 7.614.000

Maar er zijn nog heel veel andere kosten waar de meeste mensen niet van op de hoogte zijn. In z’n totaliteit kost het koningshuis ons als belastingbetaler ruim 40 miljoen euro [bron]. Vorig jaar steeg het er zelfs nog boven, € 40,6 miljoen volgens NRC.

De site “Welingelichte Kringen” weet verder nog te melden dat ook alle vakanties en allerlei extra kosten betaald worden door “de staat”. Met andere woorden: De Nederlandse Burger.

En als klap op de vuurpijl kan de oudste dochter van het koningspaar over een paar jaar een studiefinanciering vorstelijke toelage van ca. 1 miljoen euro per jaar tegemoet zien. U leest het goed: Eén Miljoen Euro. Dat terwijl de gemiddelde student nog nauwelijks rond kan komen en zich scheel moet lenen!

Koningshuis betaalt geen belasting

Koning Willem Alexander en Koningin Maxima betalen over die vergoeding geen belasting. Daar doen veel mensen moeilijk over, maar bedenk: belasting heffen betalen we per saldo zelf weer, want het zal betekenen dat de huidige netto toelage gebruteerd moet worden. Oftewel: er moet dan meer betaald worden voor ze. Dat moeten ze dan vervolgens weer aan de belastingdienst gaan betalen. Rondpompen van geld. En dat kost alleen maar extra geld. Dat is dus geen goed idee.

Is het Koningshuis (te) duur?

Is ons koningshuis (te) duur? Als je de vergelijking trekt met andere landen: absoluut. Engeland bijvoorbeeld stond er om bekend het duurste vorstenhuis van Europa te hebben. Dat is niet meer het geval. Het Huis Windsor moet zich sinds 2012 zelf bedruipen. Dat klinkt alsof het koningshuis daar nu “vrijwilligerswerk” doet, maar bedenk dat het vermogen dat ze hebben opgebouwd bij elkaar geschraapt is over de rug van de bevolking. Dat ze nu dus moeten bestaan van het vruchtgebruik er van, is helemaal niet zo’n raar idee.

De kosten van ons Koningshuis zijn dus hoog. Veertig miljoen euro per jaar is gewoon een enorme bak geld. Per burger omgerekend is het echter slechts € 2,35/jaar. Een glaasje fris op een terras kost meer. Daarnaast is het op de hele staatsbegroting een te verwaarlozen bedrag.

Voorstanders van het koningshuis wijzen daarbij vaak ook op het feit dat het helemaal niet duur is als het vergeleken wordt met de kosten van een president. De Franse President wordt dan vaak aangehaald. De kosten voor de president en zijn staf, levensonderhoud etc. zijn € €111,7 miljoen per jaar.

In Frankrijk wonen echter 66 miljoen mensen. Per inwoner zijn de kosten dan € 0,59/per jaar. De Duitse bondspresident kost € 30,7 miljoen. Op 80 miljoen inwoners: € 0,38 per inwoner. Het is ook geen vergelijk want: een ander principe.

De andere koningshuizen in Europa doen het voor aanzienlijk wat minder, drie voorbeelden:

Noorwegen: 25,2 miljoen / 5 miljoen inwoners / € 5,10 p.p.
België: 14,2 miljoen / 11,2 miljoen inwoners / € 1,26 p.p.
Zweden: 13,9 miljoen / 9,5 miljoen inwoners / € 1,46 p.p.

De discussie over geld is dus niet een discussie die je zou moeten voeren in dit geval. Linksom of rechtsom kost het staatshoofd geld. Of het nou een familiebedrijf is, of een gekozen vertegenwoordiger.

Is het nog van deze tijd?

Nederland was ooit een republiek, en met de komst van Napoleon werd dat anders. Die stelde zijn jongere broer, Lodewijk Napoleon Bonaparte, aan als koning over ons land. Nadat Napoleon vertrokken was, werd in 1813 de eerste “Oranje”, Willem Frederik oftewel Willem I, koning.

Op 16 maart 1815 riep hij zichzelf uit tot koning der Verenigde Nederlanden en hertog van Luxemburg, waarna hij op 21 september 1815 in Brussel werd ingehuldigd als Koning (Wikipedia).

Een Koningshuis is ondemocratisch. De manier waarop de Oranje’s aan de macht zijn gekomen is ook niet democratisch verlopen. Dat kon toen. Tegenwoordig zou het onbestaanbaar zijn. We hebben dus nu zo’n 200 jaar een koningshuis als hoofd van de democratische staat. Een niet gekozen staatshoofd.

Het is dus geen kwestie van geld, linksom of rechtsom kost een staatshoofd geld. Het is een principiële vraag: willen wij een ondemocratisch staatshoofd handhaven of niet. Afschaffing van het koningshuis zal per saldo weinig geld opleveren denken wij. Alhoewel je je kunt afvragen of de (gekozen) minister-president niet gewoon de rol van staatshoofd kan krijgen tegen een (verhoudingsgewijs) kleine extra vergoeding.

Erfopvolging ongrondwettelijk

De vraag is: willen wij deze staatsinrichting handhaven, of wordt het tijd voor vernieuwing en afschaffing van het koningshuis. Die discussie is in Nederland nog lang niet beslecht. Sterker nog: de meeste mensen maken zich alleen maar druk over de financiële paragraaf, en niet over de principiële vraag. Toch zou dat wel goed zijn. Juist dáár ligt grond voor discussie. Geld is bespreekbaar. Je kunt gewoon de kosten of toelages anders regelen. Maar het ondemocratische principe van erfopvolging is iets wat ter discussie zou moeten staan.

kroontjeIn een democratie hoort een staatshoofd die zijn functie krijgt door erfopvolging niet (meer) thuis. In artikel 3 van de grondwet staat: ‘’alle Nederlanders zijn op gelijke voet in openbare dienst benoembaar”. Daarnaast is de onschendbaarheid van de Koning (niet verantwoordelijk voor zijn eigen handelen!) en het feit dat de Koning geen enkele kennis, kunde of vaardigheid hoeft hebben opmerkelijk. De enige grond voor de benoeming is: geboren te zijn binnen de lijn van de erfelijke troonopvolging. Zonder beledigend te willen zijn aan onze huidige koning: zelfs een zwakzinnig persoon zou dus de functie kunnen uitvoeren. Zolang die zijn of haar handtekening kan zetten onder wetten volstaat het.

Principieel gezien is een koningshuis daarom niet (meer) van deze tijd en past het niet binnen de huidige democratie. Anderzijds moet ons land in het buitenland vertegenwoordigd worden. Dus er móet een staatshoofd zijn. Zolang dat een goed functionerende –en betaalbare– koning is is dat wellicht te verkiezen boven een minister-president waar wij allemaal meestal na vier jaar echt helemaal klaar mee zijn,…