Vlag Europa

Vanwaar die desinteresse van de kiezers voor Europa?

De opkomst bij het laatste referendum, over het associatieverdrag, heeft tot enige discussie geleid. Zo zijn er die claimen dat de kiesdrempel hoger moet. Of juist lager.

Er zijn er ook die claimden dat mensen die vóór het verdrag waren besloten “uit strategische overwegingen” thuis te blijven. Zodat de kiesdrempel niet gehaald zou worden. Dat is sowieso niet slim. Want natuurlijk een op voorhand mislukte missie én als het al waar zou zijn moet dat bewezen kunnen worden. Niet op komen dagen is je stem (en recht van spreken) verloren laten gaan. Punt.

Dus die stemmen tellen niet en mogen, als het al waar is wat gesteld wordt, niet meegewogen worden in de discussie. Had men maar wél moeten gaan stemmen. Niet stemmen is het recht van spreken verliezen, immers? Je had op dát moment dat “spreekrecht” kunnen uitoefenen en koos er voor dat niet te doen. Dan moet je later niet gaan zeuren.

En daarom is, bottom line, het referendum simpelweg geldig en wordt als representatief gezien. Hoe je het ook wilt uitleggen, daar zul je struikelen. We hebben een geldig referendum gehouden!

Strategische overwegingen? Desinteresse! 

Wie de discussies op sociale media volgt krijgt echter een ander beeld. Er is geen sprake van dat mensen uit strategische overwegingen dergelijke keuzes hebben gemaakt. Bij de meeste stemgerechtigden was gewoon sprake van enorme desinteresse en een apathische houding. Daarnaast had het vorige referendum veel kiezers geleerd “wat je ook stemt, het maakt niet uit – ze leggen het toch naast zich neer”. Ook een reden om niet (meer) te gaan. Naast een algehele vertrouwensbreuk tussen kiezer en de politieke elite. Want ook dat speelt zeker mee. Het is juist die vertrouwensbreuk die bijvoorbeeld al jarenlang de PVV en de SP geen windeieren legt qua electorale winst.

Als je de opkomstpercentages voor de Europese parlementsverkiezingen eens bekijkt van de laatste verkiezingen krijgt je tevens een bevestiging van de stellingname dat de Europese Unie door de gemiddelde burger weinig opwindend wordt gevonden:

Jaar

Opkomst (%)

1994

35,7

1999

30,0

2004

39,3

2009

36,8

2014

37,3

Ongeldig verklaren?

Er gaan nu zelfs stemmen op (onder andere advocaat Spong deed dat op televisie) om het referendum ongeldig te verklaren. Spong’s voorstel een juridische truc toe te passen om dit te bewerkstelligen kan echter niet. Want: er is voldaan aan de normen, dus is het referendum geldig.

Daarbij, als je opkomstpercentages als uitgangspunt wilt nemen voor het ongeldig verklaren dan wel als indicatie om te kunnen zeggen “ja, maar.. de mensen die niet stemden deden dit omdat ze het er wel/niet mee eens waren”, hoe moeten we dan de opkomst bij de Europese verkiezingen duiden? Al jarenlang komt zo’n 60-70% van de kiezers voor de Europese Parlementsverkiezingen niet opdagen. En toch zien we die 30-40% opkomst met elkaar als een rechtsgeldige vertegenwoordiging van het volk en wordt de uitslag gerespecteerd.

Het “Ja-kamp” laat zich kennen als uitermate slechte verliezers. Ze zitten enorm met deze uitslag in hun maag. Immers, een kennelijk representatieve (!) vertegenwoordiging van het volk heeft met 2/3e meerderheid zich uitgesproken tégen een associatieverdrag.

Vandaar ook dat Rutte, Samson en andere politieke kopstukken zich nu geen raad weten. Ze zijn in hun hemd gezet voor hun Europese collega’s door het Nederlandse Volk. Leg dat maar eens uit aan de collega EU-leiders. Vooral zuur voor de ‘vernieuwers’ van bijvoorbeeld D66 – een uitgesproken pro-Europese partij maar ook pro-referenda, gekozen burgemeesters etc.. Ze hebben zichzelf hiermee danig in de voet geschoten.

Desinteresse en wantrouwen

Zoals gezegd, desinteresse en wantrouwen. De burger heeft steeds meer wantrouwen jegens de politieke elite in Den Haag. En dat voelt men daar nu ook. Ze wisten het wel, immers: in de peilingen is er meer en meer winst voor Wilders’s PVV, maar ze konden het nog wel negeren. Want, ach.. “dat zijn maar peilingen”. Dit referendum is meer dan dat. Ze móeten hier iets mee. Het volk is geraadpleegd en heeft gekozen: Nee. Géén Associatieverdrag. Géén uitbreiding meer van Europa in welke vorm dan ook.

Als men er niet in slaagt dat wantrouwen bij de bevolking weg te nemen en de verkeerde keuze maakt met betrekking tot deze uitslag gaat de zittende politieke elite een nog grotere prijs betalen bij de eerstkomende verkiezen dan er al aan zat te komen. Zoveel staat vast.

De Nederlandse Burger is duidelijk geweest. Het is nu aan de politiek de toegeworpen handschoen op te pakken.